Kalimba

Instrument muzyczny o pięknym i magicznym brzmieniu na którym łatwo gra się proste melodie jak i znane europejskie utwory. Nazwa kalimba jest znana i często stosuje się ją do określania wszystkich lamelofonów (z ang. lamellophone), które czasem określane są po prostu jako instrumenty blaszkowe.

zdjęcie przedstawia kalimbę z kutymi blaszkami

na zdjęciu instrument z kutymi blaszkami, długość deseczki to około 15cm.

 

Kalimby często różnią się między sobą wyglądem, rozmiarem blaszek oraz sposobem ich strojenia, sposobem wykonania. Różnorodność ta stwarza możliwość wyboru takiej, która podoba nam się pod względem wyglądu i brzmienia. Pamiętajmy, wygląd to nie wszystko (chyba że szukamy tylko dekoracji na pólkę), najbardziej ważny jest dźwięk.
W dziale tabulatury są dostępne zapiski melodii.

 

  1. Pierwsza kalimba - czyli którą kupić,
    czym kierować się przy wyborze.
  2. Idealna na start.
  3. Kalimba - sklep.

 

1. Pierwsza kalimba  -  czyli którą kupić?
     Czym się kierować przy wyborze?
     Jaką wybrać?

 

Jakość dźwięku - to liczy się najbardziej. Jeśli dźwięk jest ładny, motywuje nas do gry. Jeśli jest brzydki/słaby to nic nam po tym że instrument kupiliśmy tanio a do tego ma on dużo blaszek. Tymczasem kiedy mamy ograniczony budżet na zakup to lepiej na początek jest mieć mniej blaszek a o lepszym brzmieniu niż dużo spośród których tylko kilka ładnie brzmi   (lub żadne, bo i tak też bywa). Blaszka o niezmiennej szerokości i grubości na całej swej długości nie jest w stanie zaoferować takich możliwości dźwiękowych jak i użytkowych jak blaszka wąska a jednocześnie gruba i sztywna w mocowaniu i cienka oraz szeroka w miejsciu pobudzanym palcem.

Szerokie blaszki - ułatwiają grę. Mające szerokość powyżej 9mm zmniejszają w znacznym stopniu ryzyko kontuzji. Węższe blaszki bardzo szybko mogą sprawić że na opuszkach powstaną bąble/odciski. I po zabawie... Nawet używając do gry paznokci, nazbyt wąskie i sztywne blaszki mogą sprawić że paznokcie będą się kruszyć, łamać lub zbyt wcześnie ścierać. Szczególnie zauważalne jest to przy wąskich i krótkich blaszkach (o jednakowej szerokości na całej swej długości) nastrojonych dość wysoko.

Wielkość instrumentu - decyduje o wygodzie gry. Na przykład dość klasyczny model kalimby o wymiarach 12 cm szerokości i 16 cm lub 18 cm długości i grubości deseczki około 2 cm świetnie będzie leżał w rękach dorosłego jak i dziecka.

[powrót]

 

2. Idealna na start.

Poniżej prezentuję instrument, który znakomicie sprawdzi się na początku przygody muzycznej.

Jest to kalimba mająca 11 kutych blaszek rozmieszczonych w jednym rzędzie. Wymiary kalimby to: 18 cm długości, 12 cm szerokość. Drewno polakierowane. Każda blaszka o szerokości powyżej 9mm. Kolor naturalny - jasny, lub pociemniony - ciemny.

Blaszki precyzyjnie nastrojone w stroju a''

g'', e'', c'', a', f', e', g', h', d'', f'', a''     (widok z góry)           


cena: 280 zł kalimba jasna
cena: 300 zł kalimba ciemna

kalimba na start

-przycisk - kupuję kalimbę jasną-

kalimba na start

-przycisk - kupuję kalimbę ciemną-

 

3. Kalimba - sklep.

Sklep może być klasyczny/internetowy. Ale może być też taki w którym można umówić się z bezpośrednio z twórcą i osobiście kupić od niego instrument o nazwie kalimba lub taki wymyślony przez siebie po uwczesnym zamówieniu. W galerii prezentuję kalimby które do tej pory stworzyłem i część z nich jest dostępna w sprzedaży. Zatem pracownia promyk to też sklep, w którym można się zaopatrzyć w świetne instrumenty muzyczne. Do tego w razie uszkodzenia instrumentu w przeciwieństwie do innych sklepów oferuję pełny, szybki i profesjonalny serwis. Kalimba zakupiona u mnie to jakość i trwałość, kute blaszki i zawarta w nich magia. Dzięki czemu każdy instrument daje przyjemność grającemu i słuchaczom. Dla tego to więcej niż klasyczny/internetowy sklep.

 

Poniżej prezentuję troszkę informacji, które powinny ułatwić orientację pomiędzy różnymi strojami/rodzajami instrumentów, które wykonuję oraz wybór/zamówienie/zakup takiego instrumentu, który będzie najwłaściwszy. Instrument mogę przygotować też na specjalne zamówienie.

 

  1. Jeden rząd blaszek.
  2. Dwa rzędy blaszek.
  3. Strój chromatyczny.
  4. Blaszki nierdzewne.
  5. Sanza.
  6. Pamiątka z Indonezji.
  7. Kalimba dla małego dziecka.

1. Jeden rząd blaszek.

Podobnie jak mbira i karimba posiada w swej konstrukcji blaszki, lecz z tą różnicą że w kalimbie najczęściej spoczywają one na desce lub pudle rezonansowym, wykonanym ze sklejonych cienkich deseczek lub deseczki przyklejonej do łupiny kokosa bądź tykwy.

kalimba z blaszkami o jednakowej szerokości na całej swej długości

Warto pamiętać że blaszki mogą być zamocowane do deseczki. Rozwiązanie to przydaje się szczególnie podczas nagrywania muzyki. Jest wtedy czysty dźwięk, który za pomocą elektroniki możemy modyfikować. Często w kalimbach produkowanych na masową skalę stosuje się blaszki o jednakowej szerokości i grubości na całej swej długości. Są one 'gotowym elementem', płaskownikiem, który można kupić w szpuli a następnie pociąć na odpowiednie odcinki ,lecz o tym rozpiszę się w innym wątku. Blaszki o takim wyglądzie/konstrukcji można dość znacznie przestrajać i jest to zaleta, wadą jest to iż łatwo się roztrajają jak i potrafią tworzyć dodatkowe i mało atrakcyjne przydźwięki, ponieważ w mocowaniach tkwią luźno oraz przy mocniejszym ściśnięciu ulegają odkształceniom.

fota-kalimby

Blaszki mogą też być wykute z drutu tak jak to dawno temu czyniono w Afryce. Dzięki temu w mocowaniu są sztywne i nie ruchome a na końcach elastyczne i szerokie. Kalimba strojona jest najczęściej tak, aby można było grać na niej muzykę europejską, warto tu zaznaczyć że nie ma sztywnych reguł odnośnie tego jak powinna być nastrojona (tak jak ma to miejsce w mbirach i karimbach). Tak więc jest tu pełna dowolność, a kolejność, ilość oraz wysokość dźwięków w unstrumencie można zamówić u producenta wedle swego życzenia, strój może być dowolny.

[powrót]

1. Wersja 9 blaszek:

g', e', c', a , g , h , d' , f', a'

kalimba-9-blaszek

Strój klasyczny w przejrzystym i łatwym w obsłudze układem blaszek. Do tego skala została obniżona dzięki czemu blaszki są miększe. Sprawia to że instrument w takim stroju świetnie nadaje się dla dzieci oraz tych wszystkich, którzy mają delikatne palce.

2. Wersja 11 blaszek:

g '', e'', c'', a' , f' , e' , g' , h' , d'' , f'', a''

kalimba-11-blaszek

Strój klasyczny w przejrzystym i łatwym w obsłudze układem blaszek. Dzięki temu kalimba nada się dla początkującego gracza oraz dziecka i ułatwi zagranie prostych melodii takich jak np: "Wlazł kotek na płotek", "Pojedziemy na łów" lub "W śród nocnej ciszy". Te i inne znane melodie łatwo jest zagrać ze słuchu a próba ich gry może stać się świetnym wyzwaniem i zabawą nawet dla dorosłych.

3. Wersja 13 blaszek:

h'', g '', e'', c'', a' , f' , e' , g' , h' , d'' , f'', a'', c'''

kalimba_z_trzynastoma_blaszkami

Możliwości instrumentu takie jak opisane przy powyższym.

 

 

[powrót]

zdjęcie - kalimba 15 blaszek w wysokim stroju

4. Wersja 15 blaszek, strój c''':

h'', g '', e'', c'', a' , f' d', c', e' , g' , h' , d'' , f'', a'', c'''

Prosty i czytelny układ, w skali z bardzo wysokim dźwiękiem c'''. Szerokość deski w tym przypadku to 14 cm. Jest na niej możliwe zagranie prostych jak i złożonych melodii. Warto też zauważyć że dzięki temu że blaszki są kute możliwe jest uzyskanie ładnie i czytelnie wybrzmiewającego najwyższego dźwięku jak i oczywiście pozostałych dźwięków.

[powrót]

zdjęcie - kalimba 15 blaszek

5. Wersja 15 blaszek, strój a'':

g '', e'', c'', a' , f' , d', h , a , c', e' , g' , h' , d'' , f'', a''

Podobnie jak w kalimbie 11 blaszkowej strój jest klasyczny w przejrzystym i łatwym w obsłudze układem blaszek. Dzięki temu kalimba nada się dla początkującego gracza oraz dziecka i ułatwi zagranie prostych melodii takich jak np: "Wlazł kotek na płotek", "Pojedziemy na łów" lub "Wśród nocnej ciszy". Te i inne znane melodie łatwo jest zagrać ze słuchu a próba ich gry może stać się świetnym wyzwaniem i zabawą nawet dla dorosłych.

[powrót]

2. Dwa rzędy blaszek.

Blaszki kalimby mogą być umieszczone w jednym, dwóch lub nawet w trzech rzędach. Często muzyk posiada instrument w których blaszki są niemalże wykonane na wymiar, idealnie dopasowane do dłoni a nawet ściśle do granych utworów. kalimba Możliwości konstrukcji jest dużo a jedną z nich jest umieszczenie blaszek w dwóch rzędach w taki sposób aby dźwięki umieszczone były naprzemiennie. Pierwszy najwyższy jest z prawej strony deski, kolejny niższy po lewej stronie, potem znów po prawej itd. dopóki nie dojdą do środka deski. Kolejne dźwięki umieszcza się w dolnym rzędzie, też naprzemiennie. W takiej konstrukcji znakomicie sprawdzają się blaszki wykuwane, ponieważ są sztywne w mocowaniu dzięki czemu tkwią w nim nieruchomo. Mała szerokość w mocowaniu stwarza też możliwość optymalnego wykorzystania przestrzeni na desce. Natomiast na końcach które się omyka blaszki są miękkie i szerokie co umożliwia łatwe ich wzbudzanie. Kalimba może posiadać 23 blaszki strojone od c''' do F, i mieć wymiary 22 cm długości i 17 cm szerokości. Zawierać trzy oktawy i pozwalać tworzyć bardzo rozbudowane melodie.

[powrót]

Kalimby mogą posiadać zakres dźwięków od F (f duże - niski dźwięk) do c''' (c trzykreślne - dźwięk wysoki). I to właśnie te skrajnie różne wysokości dźwięków zmuszają do stosowania blaszek skrajnie małych a czasem bardzo dużych. Czym blaszki są większe a więc mające niższy dźwięk tym muszą być wykonane z grubszego drutu, tak więc koszt instrumentu z takimi blaszkami jest większy od instrumentu z blaszkami wykonanymi z chudszego drutu (większy nakład czasu i wysiłku przy produkcji, wykuwaniu dużych blaszek). Kalimba która ma niskie dźwięki a blaszki wykonane są z grubego drutu ma mocniejszy i czystszy dźwięk. Szczególnie cenią to muzycy nagrywający muzykę i ceniący wysoką jakość dźwięku.

Tak samo jak wysiłek włożony w stworzenie wyśmienitych skrzypiec skutkuje sporą ich wartością tak i tu często bardzo dobre instrumenty mają piękne brzmienie a co za tym idzie dużą wartość.

Istnieje dość duża dowolność w strojeniu kalimb. Poniżej prezentuję kilka wariantów w których mogą być strojone kalimby (widok z góry tak jak trzyma się instrument do gry):

[powrót]

1. Wersja 9 blaszek:

a'', e '', g'', h''   - górny rząd

h', g', e', a', d''  - dolny rząd

2. Wersja 11 blaszek:

h'', g '', f'', a'', c'''   - górny rząd

e'', c'', a ', g', h', d''   - dolny rząd

zdjęcie - kalimba 11 blaszek - wysoki strój

Wysoki strój a mimo to dzięki temu że blaszki zostały odpowiednio wykute blaszki są łatwe do wzbudzenia. Dodatkowo dzięki tej metodzie wykonania dźwięki potrafią bardzo wyraziście brzmieć. Takie kalimby z racji na dość wysoki stój i małą długość blaszek mogą być bardzo małe. Wymiary tej ze zdjęcia to: 11,2cm długość i 7cm szerokość. Iście kieszonkowy instrument.

3. Wersja 11 blaszek:

zdjęcie - kalimba 11 blaszek

d''', a '', e'', g'', h''   - górny rząd

h', g', d ', e', a', d''   - dolny rząd

Mały rozmiar i bardzo poręczny wymiar: 15 cm dł i 8 cm szerokości. Mimo małego rozmiaru kalimby blaszki mają aż 1 cm szerokości, dzięki czemu są głośne. Kalimba posiada skalę wzorowaną na stroju dużego ngoni, co sprawia że tak nastrojony instrument oferuje możliwość gry ciekawych etnicznych melodii.

zdjęcie - kalimba 15 blaszek

4. Wersja 15 blaszek:

g '', e '', c '', h ', d'', f'', a ''   - górny rząd

a ', f ', d ', h , a , c' , e ', g '  - dolny rząd

 

Blaszki mieszczą się na deseczce o szerokości 12 cm (a jest nawet możliwe zamontowanie ich na węższej deseczce). Dzięki czemu można mieć instrument mający 15 dźwięków a do tego bardzo poręczny i łatwy w obsłudze i z super brzmieniem.

 

5. Wersja 15 blaszek:

f# '', d '', h ', a ', c'', e'', g ''   - górny rząd

g ', e ', c ', a , g , h , d ' f# '  - dolny rząd

instrument kalimba 23 blaszki

6. Wersja 23 blaszkowa:

Instrument duży, mający około 22 cm długości i od 17 do 18 cm szerokości. Daje możliwość grania rozbudowanych i złożonych kompozycji.

Instrument ze zdjęcia posiada następujące dźwięki:

h '', g '',e '', c '', a', g ', h ', d '', f ', a '', c '''   - górny rząd

f', d ', h , g , e , c , H , d , f , a , c ', e'  - dolny rząd

[powrót]

3. Strój chromatyczny.

Ciekawym rozwiązaniem jest skala chromatyczna. Instrument tak nastrojony wyglądem przypomina mbirę, lecz repertuar jaki można na nim stworzyć jest zupełnie inny od tego co oferuje mbira. Zdjęcie przedstawia blaszki kalimby w stroju kalimba-strojona-chromatycznie chromatycznym, blaszki ciemniejsze to półtony. Najwyższym dźwiękiem jest h'', lecz może też być c'''. Najniższym może być G (duże). Konstrukcja kalimby chromatycznej mimo iż jest podobna do mbiry to jednak różni się od niej. W kalimbie chrom. w desce zamontowane mogą być dwa równoległe względem siebie progi, część blaszek spoczywa na jednym a część na drugim. Ponadto aby kalimba w skali chromatycznej brzmiała poprawnie a dźwięki miały dość czyste brzmienie blaszki muszą być wykonane bardzo precyzyjnie. Wykuwanie blaszek połączone z jednoczesnym ich strojeniem zajmuje ogromnie dużo czasu, od paręnastu do parędziesięciu godzin. Właśnie to wpływa w dużej mierze na sporą wartość tych instrumentów. Poprawnie wykonany instrument muzyczny ma ogromne możliwości, jest to po prostu kawałek pianina (kciukowego), które z łatwością można zabrać ze sobą w dowolne miejsce. Kalimby chromatyczne najczęściej wykonuję na zamówienie i istnieje możliwość dopasowania deski oraz blaszek do dłoni grającego co w znacznym stopniu ułatwia grę. Warto też pamiętać że nowo zakupiony instrument ulega rozegraniu, to znaczy że o ile z początku brzmi dobrze to z biegiem czasu jego brzmienie ulegnie dalszej poprawie. Zasada jest prosta, czym więcej się na instrumencie gra tym brzmienie jest lepsze/bardziej czyste.

I mimo iż strój kalimby, oraz układ blaszek może różnić się od karimby i mbiry, to technika gry na kalimbie pozostaje podobna. Blaszki omyka się tak, jak jest najwygodniej.
Przydatne informacje są też na stronach:   instrumenty i  nagłośnienie.

Poniżej prezentuję kilka możliwych wariantów jak może wyglądać strojenie chromatyce. (widok z góry tak jak trzyma się instrument do gry):

[powrót]

1. Kalimba chromatyczna mająca 22 blaszki.

zdjęcie kalimby chromatycznej 22 blaszkowej

Nawiązuje układem blaszek do układu dźwięków pianina, co daje dość przejrzysty układ dźwięków. Jej wymiary to: 20 cm długość i od 15 do 16 cm szerokość.

c#', d#', f#', g#', a#', c#'', d#'', f#'', g#'' - górny rząd

c', d', e', f', g', a', h', c'', d'', e'', f'', g'', a'' - dolny rząd

2. Wersja chromatyczna mająca 25 blaszek.

zdjęcie kalimby chromatycznej 25 blaszkowej

Tak jak to prezentuje zdjęcie blaszki z półtonami są ciemniejsze co ułatwia grę. Wymiary to około: 20 cm długość i od 15 do 16 cm szerokość.

g'', g#'', a'', a# '', h'', c''' - prawy górny rząd

c#'', d'', d#'', e'', f'', f#'' - prawy dolny rząd

c'', h', a#', a', g#', g' - lewy górny rząd

f#', f', e', d#', d', c#', c' - lewy dolny rząd

Próbka kalimby w stroju chromatycznym dostępna jest na kanale YouTube Pracowni Promyk.

[powrót]

3. Wersja chromatyczna mająca 25 blaszek.

zdjęcie kalimby chromatycznej 25 blaszkowej

Tak jak to prezentuje zdjęcie blaszki z półtonami są ciemniejsze co ułatwia grę. Wymiary to około: 24 cm długość i od 19 do 20 cm szerokość. Jest to duży instrument o bardzo niskim/basowym stroju.

d', d#', e', f', f#',g' - prawy górny rząd

g#, a, a#, h, c', c#' - prawy dolny rząd

g, f#, f, e, d#, d - lewy górny rząd

c#, c, H, A#, A, G#, G - lewy dolny rząd

[powrót]

4. Wersja chromatyczna mająca 32 blaszki.

zdjęcie kalimby chromatycznej 32 blaszkowej

Bardzo duży instrument wykonany wiele lat temu. Mimo tego jak najbardziej możliwy do odtworzenia. Górny rząd to półtony a dolny to całe tony. Prosty i dość skuteczny układ dźwięków, dający czyste brzmienie.

[powrót]

 

 

4. Blaszki nierdzewne.

kalimba z blaszkami kutymi, nierdzewnymi
na zdjęciu instr. z blaszkami wykutymi z drutu nierdzewnego

Wykonuję też kalimby z blaszkami wykonanymi ze stali nierdzewnej. Z racji tego że praca z takim metalem jest trudniejsza to wszelkie lamellofony z blaszkami z tego materiału są droższe od klasycznych zawierających blaszki ze zwykłej stali. Stal nierdzewna, której używam jest twardzsza a zatem trudniejsza w kuciu. Jest też bardziej wymagająca podczas dalszej obróbki i końcowego wykończenia. Brzmieniowo oba rodzaje metalu mają bardzo zbliżoną barwę dźwięku. Blaszki ze stali nierdzewnej mają dość specyficzny kolor, który może się podobać. Co do zalet i wad to to jest pewna cecha stali nierdzewnej, która sprawia że pod względem użytkowania stal klasyczna (rdzewna) jest lepsza. Może kiedyś się o tym rozpiszę.

[powrót]

5. Sanza.

Wspomnę jeszcze o instrumencie noszącym nazwę Sanza. Posiada on blaszki umieszczone na pudełku lub na deseczce przyklejonej do połówki kokosa albo tykwy.

sanza, posiadająca kolorowe, metalowe obrączki wibrujące podczas gry
na zdjęciu sanza z kolorowymi obrączkami

Kluczowym elementem są metalowe obrączki, umieszczone na blaszkach które się omyka. Wibrują one wraz z wzbudzoną blaszką, tworząc bzyczenie. Kalimba też może zawierać obrączki które nadają blaszkom ten oryginalny dźwięk, tak więc zdawałoby się że i Kalimbę można czasem przyrównać do Sanzy. Na zdjęciu przedstawiona jest Sanza (połówka tykwy z naklejoną deseczką) z kolorowymi, metalowymi obrączkami. Konstrukcja w której osadzone są blaszki sprawia że tkwią one w mocowaniu dość luźno, co pozwala błyskawicznie przestroić instrument i jest to zaletą. Wadą jest to iż mocowanie sprawia że blaszki należy trącać delikatnie, przeciwnym razie powstaje mało przyjemny dźwięk i łatwo ulegają roztrojeniu oraz przesunięciu na boki co utrudnia grę. Tak więc jeśli chcemy aby instrument był głośny należy użyć mikrofonu.

Kalimby które produkuję najczęściej posiadają blachy wykute ze stalowego drutu zamontowane na deseczce. W takim rozwiązaniu można zastosować jeden (czasem duży) rezonator dla kilku instrumentów. Instrumenty, które produkuję są ukazane w dziale galeria/sklep

[powrót]

5. Pamiątka z Indonezji.

kolorowa kalimba z indonezji

W swej konstrukcji zawiera deseczkę przyklejoną do połówki łupiny z kokosa. Czasem deseczka przyklejona jest do wysuszonej tykwy. Jest to bardzo prosta konstrukcja. Mająca blaszki dość prosto wykonane, które mają swój specyficzny dźwięk. Często blaszki są wąskie i sztywne, lekko rozklepane na końcach które się omyka. Często mają blaszki z zadziorami na końcach co może sprawiać że dłuższa gra będzie powodować kontuzje palcy a nawet ich zranienia lub uszkodzenia. Takie kalimby jak ta na obrazku często są wykonywane jako pamiątki dla turystów. Stąd są ładnie zdobione, co za tym idzie cieszą oko i sprawdzą się jako dekoracja. Jednak jako instrument muzyczny już niekoniecznie, szczególnie że spora ich część jest nie strojona, lub strojona na oko (ucho;). Obecnie zdarza się że kalimba mylnie nazywana jest karimbą. Niby drobna różnica w literce a jednak nazwa karimba odnosi się do innego instrumentu, inaczej strojonego i mającego inne możliwości.

[powrót]

5. Kalimba dla małego dziecka.

Informacje wkrótce.

[powrót]